Posts Tagged ‘Polikarpow’

Polikarpow I-16 typ 10

Styczeń 2, 2009

Drugim typem samolotu przechwyconym podczas walk nad Chałchyn-goł był myśliwiec I-16 typ 10. Japończycy weszli w posiadanie kilku tych maszyn w trakcie trwania konfliktu. Jedna z maszyn, zdobyta od mongolskiego dezertera, została poddana testom.

Maszynę zdobyto w maju 1939 roku w okolicy Arutoku w Mandżurii. Dzięki temu że pilot (dezerterując zresztą z armii „sojuszniczej”) wylądował na terenie kontrolowanym przez Japończyków, egzemplarz przejęto w stanie nieuszkodzonym. Samolot ten, jak wszystkie zdobyczne maszyny, wysłano do Harbinu, zaś od 1940 roku przekazano do Instytutu Badawczego Technologii Lotniczej Wojsk Lądowych w Tachikawa w Tokio. Tam też przeprowadzono testy zdobytych maszyn.

W grupie oceniającej parametry maszyn były osoby mające za sobą pracę w japońskich placówkach zagranicznych m.in. w Kijowie, Smoleńsku, czy też jako obserwatorzy we Francji, Anglii i Finlandii. Był to przede wszystkim podpułkownik Hidemi Dōbara, ale także major Yoshitsugu Aramaki, porucznik Tsuruyoshi Yoshizawa, porucznik Katsumi Tamiya, podporucznik Takashi Tomishima oraz starszy sierżant sztabowy Toni’o Yoshida. Materiały francuskojęzyczne wskazują dodatkowo na osobę majora Yamamoto który był dowódcą Instytutu.

Dobrze oceniono sterowność maszyny, dostosowanie osłony silnika do pracy w niskich temperaturach, opancerzenie siedzenia pilota, oraz posiadanie instalacji radiowej i tlenowej. Zwrotność w porównaniu do japońskich maszyn została oceniona gorzej. Tak samo skrytykowano sposób składania kół podwozia oraz ograniczenie widoczności z przodu z racji użycia jednostki napędowej o dużych gabarytach.

Niestety, posiadane materiały źródłowe nie opisują dalszych losów tego egzemplarza.
Kamuflaż

Samolot podczas prób był przemalowany na kolor szary (prawdopodobnie odcień używany przez lotnictwo armijne, materiały japońskojęzyczne wskazują na kolor szarozielony), oraz posiadał oznaczenia lotnictwa japońskiego.

Materiały źródłowe:

  • Hans-Heiri Stapfer, „Polikarpov Fighters. Part II”, In Action 162, Squadron/Signal Publication
  • Christophe Cony, Michel Ledet, Juan Arraez Cerda, D.Y.Louie, Victor Kulikov, „Le Polikarpov I-16”
  • „Nihongun Hokakuki Hiroku”, Kojinsha 2002

Opracował: Paweł Piwoński

Reklamy

Polikarpow I-15bis

Grudzień 10, 2008

I-15bis był jednym z pierwszych typów samolotów sprowadzonych do Chin w ramach pomocy sowieckiej w okresie listopad 1937 — styczeń 1938. Przybyły one wraz z pilotami „ochotnikami”, oraz mechanikami i instruktorami ze Związku Radzieckiego.

Odnaleziony krótki opis zdobycznego I-15bis mówi o zdobyciu podczas konfliktu Chałchyn-Goł samolotu z oznaczeniami rosyjskimi. Stanowiły one ponoć duże zaskoczenie, gdyż strona japońska sądziła że Związek Radziecki nie będzie jawnie włączał się do konfliktu. Także w opisach monograficznych pisze się o przemalowywaniu oznaczeń państwowych samolotów z sowieckich na chińskie, w samolotach dostarczonych w okresie przełomu lat 1937/382.

Czyżby była to jedna z maszyn rosyjskich pułków stacjonujących blisko mongolskiej granicy? Wydaje się to być realnym — ze znalezionych opisów strat wiadomo, że już 24 maja 1939 roku zaginął jeden samolot I-15bis z 70 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego. Poza tym materiały radzieckie mówią o braku powrotu do bazy w dniu 21 maja 1939 roku samolotu I-15bis pilotowanego przez pilota Gusarowa. Poza wyżej wymienionymi wskazaniami, nie udało się znaleźć innych bezpośrednich opisów wskazujących na ewentualne lądowanie radzieckich samolotów na terenie kontrolowanym przez Japończyków.

Zdobyty I-15bis z racji swej słabej stabilności i sterowności w locie nie był traktowany jako poważne trofeum po stronie japońskiej. Samolot ten był jednakże wykorzystywany do testów i codziennej pracy operacyjnej w zakresie wykonywania lotów rozpoznawczych nad terytorium ZSRR. Maszyna była w składzie 101 dywizjonu rozpoznawczego podległego bezpośrednio dowództwu Głównej Kwatery Wojsk Lotniczych w Kanto.

Aż do lutego 1943 roku samolot wykorzystywano w bazie w Mandżurii do tajnych lotów zwiadowczych nad jeziorem Bajkał oraz terenami wokół Czyty. W trakcie lotów zwiadowczych nad Amurem, pilotowany I-152 był osłaniany przez inną maszynę.

Obsługę samolotu stanowili mechanicy z Głównej Kwatery Wojsk Lotniczych oraz dwóch cywilnych mechaników z wytwórni lotniczej w Mandżurii.

Samolot miał namalowane Hinomaru i był w dobrym stanie technicznym podczas przechwycenia go przez Japończyków. Prawdopodobnie zamalowano radzieckie gwiazdy poprzez naniesienie na nie Hinomaru, nie usuwając jednak radzieckiego kamuflażu oliwkowozielonego / jasnoniebieskiego.

Materiały źródłowe :

  • Mikhail A.Maslov, „Polikarpow I-15bis”, Militaria nr 199, Warszawa 2004
  • Hans-Heiri Stapfer, „Polikarpov Fighters”, Part I, In Action 157, Squadron/Signal Publication
  • Serwis WWW J-Aircraft.com, na podstawie Military Aircraft, Delta, Tokyo 1997, s.115
  • Wiaczesław Kondratiew, „Chałhin-Goł — wojna w wozduche”, Moskwa 2002
  • Nihongun Hokakuki Hiroku, Kojinsha 2002

Opracował: Paweł Piwoński