Posts Tagged ‘Heinkel’

Heinkel He 100D

Listopad 26, 2008

W ramach zakupów technologii lotniczej Cesarska Marynarka Wojenna importowała z Niemiec oprócz He 119, trzy dodatkowe maszyny He 100D płacąc za nie 1 200 000 RM. Wraz z zakupem tych samolotów zakupiono również prawa do produkcji licencyjnej za kolejne 1 600 000 RM. Planowano wówczas uruchomienie produkcji licencyjnej w zakładach lotniczych w Chiba.

Zakupione maszyny He 100D zwróciły na siebie uwagę przede wszystkim jako szybkie myśliwce bazowe wyposażone w silniki chłodzone cieczą. Samoloty te testowano w obecności przedstawicieli Cesarskiej Armii i Floty na lotnisku przy zatoce Kasumi.

W tym czasie He 100D były reklamowane w Niemczech jako jednomiejscowe myśliwce nocne He 113. Myśliwiec He 100D został nazwany przez Cesarską Marynarkę Wojenną jako myśliwiec Heinkel typ 100 (AxHe1).

W stosunku do samolotów rodzimej japońskiej produkcji He 100D był zdecydowanie lepszy pod względem osiąganych prędkości i posiadanego uzbrojenia. Jednak pod względem zwrotności zdecydowanie im ustępował.

Z użytych w nim rozwiązań technologiczno-konstrukcyjnych uwagę japońskich inżynierów zwróciły takie elementy jak śmigło VDM o stałej prędkości ze zmiennym skokiem , chłodnica zamontowana w skrzydle, oraz chowane podwozie.

Po wykonaniu testów ostatecznie zaniechano uruchomienia planowanej produkcji licencyjnej.

Materiały źródłowe:

  • „Handbook of Japanese Aircraft 1910-1945”, Model Art. 327
  • Seweryn Fleischer, „Heinkel 100”, Wydawnictwo Militaria, Warszawa 2002

Opracował: Paweł Piwoński

Heinkel He74b

Październik 22, 2008

W listopadzie 1935 roku firma Aichi odebrała zakupiony w firmie Heinkel lekki jednomiejscowy samolot treningowy He74b (wraz z samolotem He70) na potrzeby testów dla lotnictwa Cesarskiej Floty. Samolot zakupiono ze względu na jego doskonałe własności lotno-pilotażowe (w tym możliwość wykonywania na nim wszystkich znanych figur akrobacji lotniczej – co było ważne w treningu pilotów myśliwskich).

W Cesarskiej Marynarce na czas testów maszyna ta była znana pod nazwą samolot treningowy Heinkel (KXHe1). Posiadała skrzydła kryte płótnem z drewnianym sklejkowym szkieletem. Kadłub był kryty płótnem ze szkieletem spawanym ze stalowych rur, oraz z elementami z metali lekkich poddanych obróbce plastycznej. Górne skrzydło opierało się na zastrzałach umocowanych do dolnego skrzydła. Dolne skrzydła były wyposażone w klapy krokodylowe. Wśród ocen z testów maszyny zwracały uwagę wysokie noty za bardzo dobre parametry lotno-pilotażowe.

Jednakże z powodu wprowadzenia do jednostek treningowych starszych typów samolotów będących w pierwszej linii, testy zostały przerwane, a egzemplarz He74b wraz z zakupionym samolotem He70 wykorzystano w celach treningowych.

Materiały źródłowe:

  • “Handbook of Japanese Aircraft 1910-1945”, Model Art. 327

Opracował: Paweł Piwoński

Heinkel He-112

Wrzesień 16, 2008

(wersje V5, V11, A-05, A-06, E/B-0, E/B-1)

Historia samolotów He-112 w Japonii to nie do końca rozwiązana sprawa z racji rozbieżności pomiędzy opiniami publikowanymi w różnych materiałach źródłowych. Ten mały artykuł jest próbą przybliżenia i uporządkowania dotychczas opublikowanych faktów w tym temacie.

Z powodu utraty zamówienia na samoloty po przegranym konkursie Ernst Heinkel zabiegał w RLM o zgodę na produkcję eksportową oraz sprzedaż licencji. Ernst Udet udzielił mu wówczas zgody na eksport dostarczając odpowiednią zgodę do Rostocka. Z miejsca rozpoczęto dużą kampanię reklamową w Europie i na Dalekim Wschodzie.

Japonia była pierwszym klientem zakładów Heinkla w kwestii zakupu He-112 B-0. Pierwsze cztery egzemplarze zostały wysłane z Niemiec już w grudniu 1937 roku. Zamówienie opiewało na 30 sztuk z możliwością rozszerzenia na dalsze 100. Jednakże japońskie materiały potwierdzają odbiór tylko 12 egzemplarzy z zamówienia, a źródła publikowane w Europie mówią o odbiorze pełnego zamówienia w liczbie 30 egzemplarzy. Samoloty te miały mieć możliwości nawiązania równorzędnej walki z nowymi samolotami ZSRR wprowadzonymi na front w Chinach, oraz Lotnictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej chciało ich użyć do ochrony swych lotnisk polowych.

Pierwszym odebranym przez delegację japońską samolotem był prototyp He-112 V5 (W.Nr. 1951, nr.rej. D-IIZO). Jego budowę zakończono 7 lipca 1936 roku. Uzbrojenie początkowo planowane na dwa 20 mm działka zamontowane w skrzydłach i dwa km-y kal. 7,92 mm MG17 zamontowane w kadłubie, zredukowano tylko do karabinów maszynowych zamontowanych w kadłubie (zamontowano je w Rostocku 15 marca 1936 roku). Silnik był taki sam jak w prototypie V4 – Jumo 210 Da. Jedyną różnicą było użycie metalowego dwułopatowego śmigła firmy Schwarz. Był to pierwszy samolot który został zaprezentowany w Berlinie. Pilot Wilhelm Leo Conrad wykonał na nim w dniach 6-7 października 1936 roku przelot Travemunde – Rechlin – Berlin – Staaken. Cel przelotu nie znany. Samolot planowano użyć do prac doświadczalnych w ośrodku badawczym w Peenenmunde. Ostatecznie w marcu 1937 roku sprzedano go Japońskiej Cesarskiej Marynarce Wojennej jako samolot ofertowy do zamówienia 30 samolotów w wersji He-112 B-0. Tam w ośrodku badawczym w Yokosuka Kokutai poddano go testom porównawczym. Wyniki wypadły poniżej oczekiwań. Ocenie poddano możliwości lotno-pilotażowe (w szczególności zwrotność), oraz stopień skomplikowania konstrukcji. Testy porównawcze były prowadzone z samolotem A5M2 Claude.

O ile doceniono większą prędkość poziomą to zwrotność samolotu nie była zadowalająca. Zbyt skomplikowana budowa silnika rzędowego chłodzonego cieczą w porównaniu do prostszej budowy silnika gwiazdowego oponenta w zasadzie postawiła kropkę nad „i”, co do odrzucenia maszyny Heinkla na podstawowy samolot Lotnictwa Cesarskiej Marynarki Wojennej. Dalszą konkluzją była rezygnacja z rozszerzenia zamówienia o następne 100 maszyn.

Po testach używano go jako pomoc naukową. Samolot ten latał tam pod oznaczeniem ]AH-1. Samolot miał czerwony statecznik pionowy, naniesione na kadłub i skrzydła Hinomaru, oraz był najprawdopodobniej pomalowany na kolor podstawowy RLM02. Wg innych źródeł był on w pozostawiony w naturalnym kolorze metalowego poszycia.

Prototypem He-112 V9 był jedynie prezentowany jako demonstrator marketingowy wersji B-1 m.in. przedstawicielom Japonii. Wiadomo też że loty na tym samolocie odbywali piloci japońscy. Pośrednim dowodem na to mogą być dwie retuszowane fotografie tego samolotu (jedna w locie, druga podczas postoju), z których jedna była znaleziona w albumie ambasadora Japonii w USA.

Do Japonii dostarczono również dwa zakupione samoloty tzw. Null-Serie He-112 A-05 (W.Nr. 1959) i A-06 (W.Nr. 1960). Zostały one wyprodukowane w marcu 1937 roku i oblatane jeszcze w tym samym miesiącu. Były wyposażone w silniki Jumo 210C (tak samo jak samoloty serii B-0). Możliwe że dostarczono je w tym samym terminie co pierwsze samoloty serii B-0.

W związku z tym że testy oceniające przydatność wypadły słabo, wszystkie zakupione samoloty przeznaczono do celów dydaktycznych i treningowych. Wiadomo też że jeden egzemplarz z odebranej partii maszyn został później zakupiony na potrzeby II Wydziału Politechnicznego Uniwersytetu Tokijskiego.

W Cesarskiej Marynarce Wojennej w oficjalnych dokumentach samolot określano jako myśliwiec bazowy Heinkel model 112 (A7He1).

Źródła europejskie mówią o sprowadzeniu sześciu samolotów wersji E/B-0 (W.Nr.1969, W.Nr.2001 – 2005), co przy trzech wcześniejszych maszynach daje nam liczbę łączną dziewięciu egzemplarzy. Samoloty te nie miały w zakładach produkcyjnych malowanych oznaczeń niemieckich i te z numerami W.Nr. 2001-2005 były wyprodukowane w kwietniu i maju 1937 roku. Maszyna z numerem W.Nr.1969 była używana w testach od marca 1937 roku. Prawdopodobnie wszystkie te maszyny te były malowane w całości na kolor jasno szary RLM 63. W dokumentacji niemieckiej figurują one pod oznaczeniem He-112 E/B-0.

Dodatkowo wspomina się o dwudziestu jeden samolotach wersji He-112 E/B-1. Nie uznaje się za eksportowy egzemplarz samolotu He-112 V5. Jako że strona japońska mówi o potwierdzeniu odbioru dwunastu maszyn (prawdopodobnie z V5 i V11) to pozostają jeszcze dwie maszyny (lub trzy jeśli nie uwzględni się V5) w wersji B-1 (z silnikiem Jumo 210Ea), które mogły dotrzeć do Japonii.

Samoloty serii He-112 E/B wysłane w drugiej transzy do Japonii były wg literatury polskiej wcielone tymczasowo w lipcu 1938 roku na stan JG IV/132. Po zakończeniu tzw. „kryzysu sudeckiego” miały one wrócić do zakładów Heikla i pod koniec 1938 roku wysłano je do pierwotnego odbiorcy – czyli Japonii.

Prawdopodobnie ostatnią (w kolejności) odebraną maszyną był prototyp He-112 V11 (W.Nr. 2254, nr.rej. D-IRXS) który był wyposażony w silnik DB600Aa zamówiony przez stronę japońską. W źródłach japońskich jest on opisywany jako zamówiony prototyp V12. Początkowo miał zamontowany silnik Jumo 211A, później zamontowano mu silnik DB600Aa. Swój pierwszy lot wykonał 27 kwietnia 1938 roku w Marienehe. Początkowo był on planowany jako wzorcowy samolot pokładowy serii He-112C-0 i miał być sprzedany później do Węgier. Jednakże w maju 1938 roku został sprzedany do Japonii i był tam używany tam do celów testowych.

Po wojnie znaleziono w Japonii jeden egzemplarz samolotu He-112 ze zdemontowanymi skrzydłami. Tabliczka znamionowa tego samolotu zawierała następujący opis : „Ernst Heinkel Flugzeugwerke G.m.b.H. Rostock. Typ: He 112, Fabr.Nr.:FL.EX.2, Baujahr:KM.2.38 H26.”. Na podstawie daty produkcji oraz oznaczenia EX w numerze fabrycznym można wnioskować że mógł to być jeden z egzemplarzy He-112 E/B-1. Jednakże odczuwa się brak w opublikowanych materiałach dokumentacji fotograficznej jakiejkolwiek maszyny w wersji He-112 E/B w barwach japońskich. Jedyną sfotografowaną maszyną w barwach japońskich jest prototyp He-112 V5.

Materiały źródłowe:

  • “Handbook of Japanese Aircraft 1910-1945″, Model Art. 327
  • Denes Bernard, „Heinkel He 112 In Action” No.159, Squadron/Signal Publications
  • Seweryn Fleisher, „Heinkel 112” Nr. 164, Wydawnictwo Militaria, Warszawa 2002
  • Tadeusz Januszewski, Krzysztof Zalewski, „Japońskie samoloty marynarki 1912-1945” cz.I, Wydawnictwo Lampart, Warszawa 2000

Opracował: Paweł Piwoński